Αφιέρωμα στον π. Ιωάννη Ρωμανίδη

Εκοιμήθη ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης

Ο διδάσκαλος της Ρωμηοσύνης

Τήν 1η Νοεμβρίου ε.έ. εκοιμήθη ο Πρωτοπρ. π. Ιωάννης Ρωμανίδης, Καθηγητής της Θεολογίας, ο «διδάσκαλος της Ρωμαίϊκης υποστάσεως του Γένους» (Ναυπάκτου Ιερόθεος, «Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία»), «ένας από τούς μεγαλυτέρους ορθοδόξους θεολόγους του 20ού αιώνος» (π. Γεώργιος Μεταλληνός).

Ο π. Ιωάννης εκοιμήθη στην Αθήνα σε ηλικία 74 ετών, ύστερα από καρδιακό επεισόδιο, κατά την διάρκεια του πρωϊνού περιπάτου σε Εκκλησίες και την αγορά των Αθηνών, λίγο πρίν εισέλθη στην Εκκλησία της αγίας Κυριακής της οδού Αθηνάς.

Η κηδεία του έγινε την Τρίτη 6 Νοεμβρίου, στον Μητροπολιτικό Ναό των Αθηνών. Συμμετείχαν οι Σεβ. Αρχιερείς: Τυρολόης Παντελεήμων, Ναυπάκτου Ιερόθεος, ο οποίος και εκπροσώπησε τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο κ. Χριστόδουλο, Ιεραπύτνης Ευγένιος και πρ. Ατλάντας κ. Ιωάννης, ο Πρωτοσύγκελλος της Αρχιεπισκοπής Πρωτοπρ. π. Θωμάς Συνοδινός, ο Πρωτοπρ. π. Γεώργιος Μεταλληνός και άλλοι Ιερείς, η οικογένειά του, η αδελφή και ο ανηψιός του εκλιπόντος, και άλλοι μαθητές και φίλοι του. Τήν εξόδιο ακολουθία έψαλε ο χορός του Συλλόγου Μουσικοφίλων Κωνσταντινουπόλεως.

Στήν μνήμη του αειμνήστου π. Ιωάννη, η Εφημερίδα μας κάνει ένα μικρό αφιέρωμα, αφήνοντας να μιλήσουν γι' αυτόν οι μαθητές του –Επίσκοποι, Ιερείς, Καθηγηταί Πανεπιστημίου, κ.ά.– και να ανοίξουν έτσι τον μεταθανάτιο κύκλο –και χορό– των συζητήσεων για το πρόσωπο και το έργο του π. Ιωάννη. Γιατί ο π. Ιωάννης κοιμήθηκε, όμως δεν έπαψε να μιλά: «Μύσας ο ... Ιωάννης το στόμα, Αφήκεν ημίν άλλο τάς βίβλους στόμα» (στίχοι στον άγιο Ιω. Χρυσόστομο). Ο λόγος του, λόγος σύγχρονος και παραδοσιακός, διεισδυτικός και διακριτικός, οξύς και θεραπευτικός, πατερικός, θεολογικός, θα ακούγεται έντονα, όπου η μικρά ζύμη θα ζυμώνη όλο το φύραμα.

Αρχιμ. Κ.Ε.Γ.

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2001

αρχική σέλιδα

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Π. Ιωάννης Σ. Ρωμανίδης (1927-2001)

Μιλώντας για τον Διάβολο

Από τον Thomas Shaw

(http://www.theorthodoxreader.org/vol1999/reader_017.htm)

Πρόχειρη μετάφραση, Γιώργος Γεωργάτος. Επιμέλεια, μοναχός Θεολόγος Ιβήριτης, ως ελάχιστη προσφορά στήν μνήμη του δασκάλου π. Ιωάννου Σ. Ρωμανίδη, τήν ημέρα της νεκρώσιμης ακολουθίας του, 6η Νοεμβρίου 2001.

Δύο δεκαετίες πριν, ενώ ήμουν ακόμα ένας νεαρός Ορθόδοξος Χριστιανός, είχα το προνόμιο να ακούσω τον π. Αλέξανδρο Σμέμαν να μιλά. Δεν μπορώ τώρα να θυμηθώ καθαρά για τι ακριβώς μιλούσε, αλλά μια πρόταση ακόμα αντηχεί στα αυτιά μου: «Αυτό που εκπλήσσει όσους μετέχουν στο κίνημα του Οικουμενισμού είναι πως, ενώ αυτοί συζητούν για το μέγα θέμα της ενώσεως των εκκλησιών, οι Ορθόδοξοι ακόμα μιλούν για τον διάβολο».

Η Ορθοδοξία ακόμα μιλά για τον διάβολο, επειδή συνεχίζουμε να βλέπουμε την επίδρασή του στον πολιτισμό που μας περιβάλλει και να γευόμαστε τις συνέπειες του πολέμου του κατά της Εκκλησίας. Η Ορθόδοξη θεολογία ήταν πάντοτε δυναμική, επειδή οι Ορθόδοξοι πιστοί μαχόμαστε σε αυτόν τον αόρατο πόλεμο. Κάθε γενιά πρέπει να ανακαλύπτει τις αλήθειες της Ιεράς Παραδόσεως εκ νέου, και σε αυτήν τη διαδικασία της ανακαλύψεως θα υπάρχουν διαφορές στην κατανόηση του περιεχομένου της Παραδόσεως. Αυτός ο δυναμισμός πάντοτε γεννούσε αμφιλεγόμενους θεολόγους μέσα στην Εκκλησία. Είναι αυτοί που βγαίνουν έξω από τις ασφαλείς φόρμουλες και προσπαθούν να αναδιατυπώσουν την Παράδοση χρησιμοποιώντας ασυνήθεις οδοδείκτες.

Ενας τέτοιος θεολόγος είναι ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης. Το έργο του, σε αντίθεση με αυτό των σημερινών υπερειδικευμένων επιστημόνων, παρουσιάζει μια δυνατή ενιαία θέση, την οποία αυτός εφαρμόζει σε ευρύτατα χρονικά και τοπικά πλαίσια. Κάποιοι απορρίπτουν την τόλμη του ως απλουστευτική και υπερβολικά δογματική.

Συνάντησα για πρώτη φορά τον π. Ιωάννη ως φοιτητής της θεολογίας στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. Ήμουν παρών στην τελευταία παράδοσή του Ορθόδοξης Δογματικής πριν από τη συνταξιοδότησή του. Παρακολούθησα τα μαθήματά του για τρία χρόνια και διάβασα τα περισσότερα από τα έργα του, συμπεριλαμβανομένου και του «Φράγκοι, Ρωμιοσύνη, Φεουδαλισμός και δόγμα» (έχει εκδοθεί από τη Θεολογική Σχολή του Τιμίου Σταυρού).

Ο π. Ρωμανίδης είναι ο τελείως αφηρημένος καθηγητής. Το παρατσούκλι του στον Τίμιο Σταυρό ήταν "π. Μεσάνυχτα", γιατί έδειχνε ότι δεν είχε επίγνωση του περιβάλλοντός του όταν μιλούσε. Αρχιζε πάντα τη διάλεξη με τον ίδιο τρόπο. Καθόταν κάτω και μιλούσε με απαλή φωνή, που μόλις ακουγόταν. Επειδή ξεκινούσε σχεδόν από τη μέση μιας σκέψης, φαινόταν πως η διάλεξη είχε ήδη ξεκινήσει πιο πριν μέσα του. Καθώς ζεσταινόταν με το θέμα του, η φωνή του υψωνόταν και τα μάτια του έλαμπαν. Μερικές φορές σταματούσε να μιλά και για μικρά χρονικά διαστήματα φαινόταν να τον παίρνει ο ύπνος. Το ακροατήριο των μαθημάτων του ήταν πάντα πολυπληθές, γιατί ήταν ο άνθρωπος που είχε κάτι να πει. Ήταν παράξενο, γιατί, ενώ η ειδικότητά του ήταν η δογματική, πάντα φαινόταν ότι δίδασκε ιστορία. Συνεχώς διηγόταν λεπτομέρειες για το τι συνέβη στη Γαλλία και στην Ιταλ?α του 9ου και του 10ου αιώνα ή στη Γαλλία και στη Ρωσία του 18ου αιώνα. Τον κριτικάρανε για αυτό. Στο κάτω-κάτω δεν ήταν ειδικευμένος ιστορικός! [Αυτό δεν είναι αλήθεια, φυσικά. Εχει σπουδάσει Ρωμαϊκή και Ισλαμική ιστορία στο Χαρβαρντ (σ.τ.μ.)] Αλλά, ως Πατρολόγος, δίδασκε ότι οι Πατέρες δεν είναι δυνατόν να γίνουν κατανοητοί χωρίς την κατανόηση της ιστορίας της εποχής τους.

Ο π. Ρωμανίδης έχει μια θέση που επιστέφει την όλη θεολογία του: Ο σκοπός της Εκκλησίας είναι να θεραπεύσει τον άνθρωπο από την πνευματική ασθένεια που προέκυψε από την Πτώση (αυτή η πνευματική αρρώστια χαρακτηρίζεται από την αναζήτηση της ευδαιμονίας) και να του δώσει τη δυνατότητα να γνωρίσει τον Θεο. Μια δευτερεύουσα θέση του, που απορρέει από την πρώτη, είναι πως οι δογματικές διαμάχες στην ιστορία της Εκκλησίας προκαλούνται από αυτούς που δεν κατανοούν τη λειτουργία της ως πνευματικού νοσοκομείου. Ετσι, η πραγματική διαφορά με τη Δύση είναι η απώλεια αυτής της κατανόησης η οποία συνέβη γιατί στη Δύση κάποιες πολιτικές δυνάμεις μετέτρεψαν τους εκκλησιαστικούς θεσμούς σε απλούς πολιτικούς θεσμούς. Ως διαχειριστές πολιτικών θεσμών, οι ιθύνοντες της Εκκλησίας ενδιαφέρθηκαν για την ευδαιμονία του ανθρώπου, αντί για τον δοξασμό του για την απλή συγχώρηση των αμαρτιών του, αντί για την κάθαρση.

Αυτή είναι η θέση του που αμφισβητείται. Σε οικουμενιστικούς κύκλους είναι αποδεκτή μια πολιτισμική ερμηνεία του σχίσματος Ανατολής-Δυσης. Συμφωνα με αυτήν την αντίληψη, η Δυτική, λατινόφωνη Ρωμαϊκή Εκκλησία και η Ανατολική, ελληνόφωνη Βυζαντινή Εκκλησία ήρθαν σε διάσταση, οφειλόμενη σε πολιτικούς και πολιτιστικούς παράγοντες. Τα ουσιαστικά στοιχεία της «αδιαίρετης Εκκλησίας» παραμένουν τα ίδια και στην Ανατολή και στη Δύση. Η αποστολή της θεολογίας του Οικουμενισμού είναι να επανακτήσει αυτήν τη χαμένη αμοιβαία κατανόηση.

Η θέση του π. Ρωμανίδου ανασκευάζει αυτές τις θεωρίες. Δεν υπήρξε ποτέ κάποια «Βυζαντινή» Αυτοκρατορία. Είναι μια εφεύρεση των δυτικών ιστορικών του 18ου αιώνα. Οι ρωμαϊκοί πολιτικοί θεσμοί παρέμειναν ανέπαφοι από την ίδρυση της Νέας Ρώμης, Κωνσταντινουπόλεως, τον 4ο αιώνα, μέχρι την πτώση της, τον 14ο [το σωστό: 15ο (σ.τ.μ.)] αιώνα. Ο π. Ρωμανίδης διηγείται λοιπόν μια διαφορετική ιστορία. Όχι την ιστορία της Ελληνικής Ανατολής και της Λατινικής Δύσης, αλλά την ιστορία των Ρωμαίων και των Φράγκων. Η ιστορία του δεν είναι για κάποιους ανθρώπους που χωρίζονται, αλλά για τους Ρωμαίους που αγωνίζονται να διατρανώσουν τις αλήθειες της Ορθοδοξίας, ακόμα και όταν αντιμετωπίζουν ανυπέρβλητη αντίθεση. Η θεωρία του για τους κρίσιμους αιώνες που οδήγησαν στο σχίσμα και στις σταυροφορίες μιλά για μια συστηματική υποδούλωση του Ρωμαϊκού πληθυσμού της Δύσης στους Φράγκους φεουδάρχες, οι οποίοι τελικά κατόρθωσαν να υποτάξουν ακόμα και τη Ρωμαϊκή παποσύνη και να την εντάξουν στο φεουδαλιστικό σχήμα τους.

Η αλήθεια της θέσεώς του έχει απαθανατιστεί στην αγγλική γλώσσα, όπου franchise (το να έχεις τα δικαιώματα ενός Φράγκου) σημαίνει το να έχεις δικαίωμα ψήφου, και villain (οι Ρωμαίοι κάτοικοι των πόλεων) σημαίνει κακός άνθρωπος. Δεν ήταν η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία της Ανατολής αυτή που αποξενώθηκε από τις ρίζες και τις παραδόσεις της, αλλά η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία της Δύσης, που αντικαταστάθηκε από τον φεουδαλισμό. Ετσι, ενώ άλλοι θεολόγοι συζητούν για το μεγάλο έργο της ενώσεως των εκκλησιών, ο Ρωμανίδης συνεχίζει να μιλά για τον διάβολο.

Είναι η ιστορία ενός πολέμου ορατού και αοράτου. Είναι η ιστορία της Βαβυλώνιας αιχμαλωσίας της Εκκλησίας της Δύσης και η απειλή εναντίον μας, ως Ορθοδόξων, αν δεν καταλαβαίνουμε την ιστορία μας, την κληρονομιά μας και την Ιερά Παράδοσή μας σωστά. Αν επιτρέψουμε η Αγία Ορθόδοξη Εκκλησία να γίνει απλώς ένας ακόμα πολιτιστικός θεσμός με τα ιδιόμορφα λατρευτικά τυπικά και πρακτικές της, αν επιτρέψουμε η Αγία Ορθόδοξη Εκκλησία να γίνει μια θρησκεία, θα παίζουμε το παιχνίδι του διαβόλου και θα υποτάξουμε τους εαυτούς μας στους φεουδάρχες μας χωρίς ένα κιχ.

Λογω των αμφισβητήσεων που περιβάλλουν τη δευτερεύουσα θέση του π. Ρωμανίδου, πολλοί λησμονούν την πρώτη και πρωτεύουσα θέση του. Ας αφήσουμε τον π. Ιωάννη να το εκφράσει ο ίδιος: «Είμαστε υποχρεωμένοι να έχουμε μια καθαρή εικόνα του γενικού πλαισίου μέσα στο οποίο η Εκκλησία και η Πολιτεία είδαν τη συνεισφορά των δοξασθέντων στη θεραπεία της ασθένειας της θρησκείας, η οποία διαστρέφει την ανθρώπινη προσωπικότητα μέσω της αναζητήσεως της ευδαιμονίας, τόσο σε αυτήν, όσο και στη μετά τον θάνατο του σώματος ζωη. Μεσα σε αυτό ακριβώς το γενικό πλαίσιο η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ενσωμάτωσε νομικά την Ορθοδοξη Εκκλησία στη διοικητική διάρθρωσή της. Ούτε η Πολιτεία ούτε η Εκκλησία είδαν την αποστολή της Εκκλησίας ως μια απλή συγχώρηση των αμαρτιών των πιστών για την είσοδό τους στον Παράδεισο στην άλλη ζωη….

Τοσο η Εκκλησία όσο και η Πολιτεία ήξεραν καλά ότι η συγχώρηση των αμαρτιών είναι μόνο η αρχή της θεραπείας της αρρώστιας της ανθρωπότητας που συνίσταται στην αναζήτηση της ευδαιμονίας. Αυτή η θεραπεία ξεκινά με την κάθαρση της καρδιάς, φθάνει στην επαναφορά της καρδιάς στη φυσική της κατάσταση του φωτισμού, και ο όλος άνθρωπος αρχίζει να τελειοποιείται πέρα από τις φυσικές ικανότητές του δια του δοξασμού του σώματος και της ψυχής από την άκτιστη δόξα του Θεού. Το αποτέλεσμα αυτής της θεραπείας και τελειώσεως είναι όχι μόνο η μόνη κατάλληλη προετοιμασία για τη ζωή μετά τον θάνατο του σώματος, αλλά και η μεταμόρφωση της κοινωνίας εδώ και τώρα από μια συνάθροιση ιδιοτελών και εγωκεντρικών ατόμων σε μια κοινωνία προσώπων με μη-φίλαυτη αγάπη, η οποία 'ου ζητεί τα εαυτής'».

Για όσους ενδιαφέρονται να διαβάσουν τα έργα του π. Ρωμανίδου, αυτά είναι διαθέσιμα στο Διαδίκτυο στη διεύθυνση http://www.romanity.org

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Επικήδειος λόγος για τον π. Ιωάννη Ρωμανίδη

Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

Στήν παρούσα εξόδιο ακολουθία εκπροσωπώ τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Χριστόδουλο, ο οποίος, παρά την επιθυμία του, δεν κατέστη δυνατόν να παρευρίσκεται ανάμεσά μας, και μεταφέρω τις ευχές του για την ανάπαυση της ψυχής του αειμνήστου π. Ιωάννη Ρωμανίδη, ο οποίος προσέφερε μεγάλες υπηρεσίες στην Εκκλησία της Ελλάδος με την συμμετοχή του σε διορθοδόξους και διαχριστιανικούς διαλόγους και συναντήσεις.

Συγχρόνως παρευρίσκομαι και ως Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου, διότι τα τελευταία χρόνια ο αείμνηστος π. Ιωάννης είχε λάβει απολυτήριο από την Ιερά Αρχιεπισκοπή Αμερικής, όπου υπηρετούσε, και συγκαταλεγόταν στο ιερατικό δυναμικό της Ιεράς Μητροπόλεώς μου.

Μέ τις δύο αυτές ιδιότητες αισθάνομαι πολύ έντονα το βαρύτατο έργο να αποχαιρετήσω κατά την εξόδιο ακολουθία τον αείμνηστο Καθηγητή των Θεολογικών Σχολών, δάσκαλο της πνευματικής ζωής, εκφραστή της ορθοδόξου ησυχαστικής παραδόσεως, αγαπητό μου Κληρικό, πατέρα Ιωάννη Ρωμανίδη. Όμως θα κάνω κουράγιο να ολοκληρώσω τον αποχαιρετισμό μου.

Ο αείμνηστος πατήρ Ιωάννης Ρωμανίδης δεν ήταν συνηθισμένη προσωπικότητα. Συνάδελφοί του θα σκιαγραφήσουν το συγγραφικό και διδασκαλικό του έργο. Όμως εκείνο που μπορώ να υπογραμμίσω είναι ότι ήταν σοβαρός ερευνητής και επιστήμων, γνώστης και διδάσκαλος της Ορθοδόξου Παραδόσεως, που συνετέλεσε πολύ στην αναγέννηση των θεολογικών γραμμάτων, αλλά κυρίως και προπαντός ήταν ευαίσθητος άνθρωπος. Είχε αφιερωθή ψυχή τε και σώματι στο βάθος της Ρωμηοσύνης, που γι' αυτόν ήταν η ουσία της γνησίας πνευματικότητος που απαλλάσσει τον άνθρωπο από την φιλαυτία, την ευδαιμονία και τις εκδηλώσεις του πεπτωκότος ανθρώπου. Πραγματοποίησε ένα μεγάλο εκκλησιαστικό, θεολογικό και εθνικό έργο. Εκπροσώπησε την Ορθόδοξη Θεολογία στην Αμερική, στις Θεολογικές Σχολές στον Λίβανο, την Δαμασκό, την Ευρώπη, σε Συνέδρια, σε Διαλόγους, ως εκπρόσωπος του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Εκκλησίας της Ελλάδος, σε αίθουσες κλπ. Όλοι άκουγαν έναν πρωτότυπο και συγχρόνως παραδοσιακό θεολόγο. Ελπίζω το μεγάλο του έργο, το οποίο παραγνωριζόταν από μερικούς όσο ζούσε, να εκτιμηθή τώρα μετά την κοίμησή του.

Θά ήθελα αυτήν την στιγμή να υπογραμμίσω δύο σημεία τα οποία κατά την γνώμη μου είναι ενδιαφέροντα.

Τό πρώτο είναι μιά επιστολή που απέστειλε το έτος 1958, πρίν 43 χρόνια, νεαρός τότε θεολόγος, στον μοναχό π. Θεόκλητο Διονυσιάτη, στην οποία μεταξύ των άλλων του έγραφε:

«Λυπούμαι πολύ που δεν θα εορτάσωμεν εφέτος το Πάσχα μαζί. Ο νούς μου ευρίσκεται πάντοτε εις το Άγιον Όρος και με κάθε ευκαιρίαν προσπαθώ να διαφωτίσω τούς γνωστούς μου περί αυτού... Θά ήθελα πολύ να αλληλογραφώμεν. Νομίζω ότι θα λυπηθή ο διάβολος που δεν μάς αρέσει ο χριστιανισμός που προωθεί, αλλά τί να γίνη; Δέν ημπορεί κανείς να αρέση εις αυτόν όταν θέλη να αρέση εις τον Θεόν».

Καί ο π. Θεόκλητος Διονυσιάτης, σχολιάζοντας την επιστολή του αυτή έγραψε: «Ο καλός μου φίλος και ευλαβέστατος Πρεσβύτερος Ι. Ρωμανίδης, δεν είναι θεολόγος της σειράς. Τήν Ορθοδοξίαν την έμαθε σε δύο-τρία Πανεπιστήμια και με την βοήθειαν της ασκήσεως που φωτίζει την ψυχήν. Κάτοχος 4 γλωσσών με βαθυτάτην επιστημονικήν αρτίωσιν... Είναι κυριολεκτικώς καλόγηρος, τρεφόμενος από τούς αγίους Πατέρας και με την αγίαν λειτουργικήν ζωήν της Ορθοδόξου Εκκλησίας, υμνών τον Θεόν "επτάκις της ημέρας"» (Αθωνικά Άνθη).

Ο αείμνηστος π. Ιωάννης Ρωμανίδης, εκπονώντας την διδακτορική του διατριβή, ήλθε σε επαφή με μοναχούς που ζούσαν την νοερά προσευχή και μάθαινε τα μυστικά της, την σχέση του νοός με την καρδιά. Επισκεπτόταν το Άγιον Όρος, και απέκτησε την βεβαιότητα των θεμελίων της πνευματικής ζωής, γι' αυτό και στα κείμενά του μιλούσε συνεχώς για τα κλειδιά της Ορθοδόξου Παραδόσεως που είναι η κάθαρση, ο φωτισμός και η θέωση. Τό βιβλίο της δογματικής του είναι πρότυπο ορθοδόξου θεολογίας, ώστε ένας αγιορείτης να πή ότι είναι το καλύτερο εγχειρίδιο ορθοδόξου δογματικής, επειδή συνέδεε την θεολογία με την ορθόδοξη ησυχία.

Τό δεύτερο σημείο που θα ήθελα να υπογραμμίσω είναι τα όσα έχει γράψει στην διδακτορική του διατριβή περί του θανάτου. Ο θάνατος είναι αποτέλεσμα της αμαρτίας και η υπέρβαση του θανάτου γίνεται με την εν Χριστώ αναγέννηση του ανθρώπου. Γράφει χαρακτηριστικά:

«Επειδή οι Έλληνες Πατέρες ανέκαθεν εδίδασκον ότι ο Θεός δεν εποίησεν τον θάνατον, συνέδεον δέ στενώς τάς εννοίας θάνατος, σατανάς και αμαρτία, η ευσέβεια της Ορθοδοξίας είχε πάντοτε ηρωϊκόν και αγωνιστικόν χαρακτήρα, επομένη τοίς ίχνεσιν των Μαρτύρων και Ομολογητών, παρά τοίς οποίοις ο φόβος και η οπισθοχώρησις πρό του θανάτου εσήμαινεν πτώσιν εις χείρας του σατανά και αποκοπήν από της πίστεως. Οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί αείποτε προσεπάθησαν να καταπατήσουν το κέντρον του θανάτου και να αποκτήσουν την αμέριμνον ελευθερίαν. Χαρακτηριστικόν της Ελληνικής Πατερικής Παραδόσεως είναι ο συνεχής αγών κατά της τυραννίδος του θανάτου, του διαβόλου και της αμαρτίας διά της εν Χριστώ ζωής της ανιδιοτελούς αγάπης» (Προπατορικόν αμάρτημα, σελ. 158).

Αυτά δίδασκε ο αείμνηστος π. Ιωάννης Ρωμανίδης. Καί έτσι έζησε, ιδιαιτέρως τον τελευταίο καιρό που τον πλησίασα περισσότερο. Τόν επισκέφθηκα πρίν λίγους μήνες στην εντατική του Νοσοκομείου, που έπασχε από σοβαρό καρδιακό πρόβλημα και ήταν ήρεμος, διακατεχόταν από την αφοβία του θανάτου. Τό μόνο που τον απασχολούσε ήταν η θεολογική και εκκλησιαστική ζωή στον τόπο μας. Τόν επισκέφθηκα στο μικρό και απέριττο σπιτάκι του. Είχε απομακρυνθή τελείως από την όλην εκκλησιαστική δραστηριότητα και ζούσε ήρεμα, ήσυχα, όπως ακριβώς άρχισε την θεολογική του ζωή. Τό μόνο που έκανε ήταν να γράφη διάφορα κείμενα στον ηλεκτρονικό υπολογιστή και να τα βάζη στην ιστοσελίδα του (Romanity.org). Τά βράδυα ξυπνούσε, άναβε τα κεράκια σε ένα μικρό μανουάλι και προσευχόταν με το κομποσχοίνι. Ένας μεγάλος θεολόγος από ακαδημαϊκής πλευράς που προσευχόταν ως μοναχός. Ο τρόπος αυτός της ζωής του μού θύμιζε λίγο τον κοσμοκαλόγερο Παπαδιαμάντη. Απέφευγε συστηματικά την δημοσιότητα και ζούσε απλά, ταπεινά, ησυχαστικά!

Προσεύχομαι στον Θεό να τον αναπαύση για τούς κόπους που κατέβαλε να μεταδώση την Ορθοδοξία και να ζήση τα μυστικά της. Δέν είναι δυνατόν ο Θεός να παρίδη πρόσωπα σάν τον αείμνηστο π. Ιωάννη, που φλεγόταν μέχρι τέλους της ζωής του από τον ζήλο και την αγάπη για την ορθόδοξη ησυχαστική θεολογία και παράδοση.

Εύχομαι ο Θεός να παρηγορή τούς συγγενείς του κατά σάρκα (την αδελφή του, τις θυγατέρες του, τον ανηψιό του κ.ά.) και τούς συγγενείς του από πλευράς θεολογίας. Γιατί ο αείμνηστος είχε πολλούς οικείους εν τή πίστει.

Σεβαστέ π. Ιωάννη,

Τόν τελευταίο καιρό εξέφραζες το παράπονο ότι ο κόπος σου πήγε χαμένος, επειδή έβλεπες τα πράγματα να εξελίσσονται έξω από τα κριτήρια της Ορθοδόξου Πατερικής Παραδόσεως που δίδασκες. Όμως τώρα θα γνωρίζης πολύ καλύτερα ότι η δύναμη της πίστεως και ο αυθεντικός θεολογικός λόγος είναι ισχυρότερος από τα πυρηνικά και χημικά όπλα και ότι ο σπόρος της αυθεντικής διδασκαλίας σου θα καρπίση. Τό υποσχόμαστε και εμείς οι μαθητές σου, Επίσκοποι και Κληρικοί, λαϊκοί και μοναχοί, όλος ο λαός του Θεού.

Σέ αποχαιρετούμε στην πορεία σου από τον κτιστό ναό στον άκτιστο ναό, από την χειροποίητη σκηνή, στην αχειροποίητη σκηνή, όπως σού άρεσε να λέγης, με την ελπίδα της αναστάσεως και της εκ νέου συναντήσεώς μας.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ερευνητής επιστήμονας και Καππαδόκης

του Πρωτ. π. Θωμά Βαμβίνη

Θά περάση πολύς καιρός μέχρι να αφομοιωθή το έργο του μακαριστού Πρωτοπρεσβυτέρου Ιωάννου Ρωμανίδη· έργο θεολογικό και ιστορικό ή, μάλλον πιό σωστά, όπως έχει επισημάνει ο Σεβ. Μητροπολίτης μας κ. Ιερόθεος, έργο που συνδέει την θεολογία με την ιστορία. Η θεολογία των αγίων Πατέρων δεν ήταν ένας άσαρκος φιλοσοφικός στοχασμός. Ήταν περιγραφή με κτιστές ανθρώπινες λέξεις της θεοπτικής εμπειρίας των «διαβεβηκότων εν θεωρία». Η εμπειρία αυτή, βέβαια, υπερβαίνει κάθε νόημα και κάθε φαντασία, γι' αυτό δεν μπορεί να περικλεισθή με πληρότητα σε καμμιά λογική περιγραφή. Ως εμπειρία, όμως, είχε (και έχει) ψηλαφητά αποτελέσματα, τα οποία μπορούν να μελετηθούν από διαφόρους κλάδους της επιστήμης. Κι' αυτό όχι μόνο στούς κατόχους της εμπειρίας, αλλά και στον λαό που διδασκόταν τις προϋποθέσεις και τον τρόπο προετοιμασίας γι' αυτήν την εμπειρία, γιατί επηρέασε τούς θεσμούς της κοινωνίας του και την σχέση του με την υπόλοιπη δημιουργία. Προσανατόλισε τον πολιτισμό, την πολιτική, την τέχνη του και την καθημερινή του ζωή –ακόμη και στις πιό υλικές εκφάνσεις της– στην θεολογική προοπτική του ανθρώπου. Αυτός ο λαός ήταν οι πολίτες του Ανατολικού Ρωμαϊκού Κράτους. Σέ αυτόν τον λαό, χάρη στις μεγάλες μορφές των ελληνοφώνων Πατέρων της Εκκλησίας, αλλά και στην πολιτική διορατικότητα των ηγετών του, η αποστολική παράδοση βρήκε τις κατάλληλες –«κανονικές»– συνθήκες για να επιδείξη τα σωτήρια αποτελέσματα του μεγάλου «πειράματος» της εν Χριστώ ζωής. Συχνά ο π. Ι. Ρωμανίδης χρησιμοποιούσε ορολογία των εμπειρικών επιστημών, όταν μιλούσε για τον πραγματικό χαρακτήρα της ορθόδοξης θεολογίας. Τό «πείραμα», λοιπόν, της εν Χριστώ ζωής πραγματοποιήθηκε (και με κρατική συμμετοχή και υποστήριξη) μέσα σε συγκεκριμένες ιστορικές διαστάσεις, στούς πολίτες του Ανατολικού Ρωμαϊκού Κράτους. Τά πρόσωπα των Αγίων ήταν κεντρικά πρόσωπα μέσα στην ιστορία της Ρωμηοσύνης, το πνεύμα της οποίας ταυτιζόταν με το πνεύμα της «Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας». Αυτή η ταύτιση ήταν μιά μελετημένη πολιτική επιλογή των αυτοκρατόρων της. Απόδειξη αυτού του γεγονότος αποτελούν οι Οικουμενικές Σύνοδοι, οι οποίες, όπως έλεγε ο π. Ι. Ρωμανίδης, ήταν αυτοκρατορικές σύνοδοι που απέβλεπαν στο να κάνουν νόμο του Κράτους την ορθή δογματική διδασκαλία της Εκκλησίας, καθώς και τούς ιερούς κανόνες που ρύθμιζαν την ζωή της.

Στήν πραγματεία του που έχει τίτλο «Αι Οικουμενικαί Σύνοδοι και πολιτισμός», γράφει: «...αι τοπικα σύνοδοι ήσαν μέρος της πρωτογενούς δομής της Εκκλησίας, ενώ η ΟικουμενικZ Σύνοδος ήτο κατ? τZν φύσιν της έκτακτος καq αυτοκρατορική. Δύναταί τις ν? παραλληλίση τ?ς Οικουμενικ?ς Συνόδους μS τZν ΑποστολικZν Σύνοδον των Ιεροσολύμων (Πράξ. 15, 6:6-29). Αι Οικουμενικαq Σύνοδοι, όμως, συνεκαλούντο υπό του βασιλέως των Ρωμαίων μS σκοπόν ν? αναγάγη εις Ρωμαϊκόν νόμον τZν έναντι των αιρετικών κοινZν πίστιν καq πράξιν των Αυτοκεφάλων και Αυτονόμων Εκκλησιών».

Η αιτία της ιδιαίτερης μέριμνας του Κράτους για την διασφάλιση της ορθής πίστεως βρίσκεται στον χαρακτήρα της Ορθόδοξης Εκκλησίας και της θεολογίας της. Η άποψη του π. Ι. Ρωμανίδη, που θα παραθέσω παρακάτω –η οποία είναι πόρισμα αυστηρής επιστημονικής έρευνας στα κείμενα της αποστολικής και πατερικής παραδόσεως– είναι από τις πλέον χαρακτηριστικές του: «Τό κλειδq δι? τZν κατανόησιν της μεταβολής της Ορθοδόξου Καθολικής Παραδόσεως από παρανόμου εις νόμιμον θρησκείαν καq κατόπιν εις επίσημον Εκκλησίαν, έγκειται εις το γεγονός, ότι η ΡωμαϊκZ Αυτοκρατορία διεπίστωσε, ότι δSν είχε απέναντί της απλώς μίαν επq πλέον μορφν θρησκείας φιλοσοφίας, αλλ? μίαν καλώς οργανωμένην Εταιρείαν Ψυχιατρικών Κλινικών, αι οποίαι εθεράπευον τZν αναζητούσαν τZν ευδαιμονίαν ασθένειαν της ανθρωπότητος καq παρήγον φυσιολογικος πολίτας μS ανιδιοτελή αγάπην, αφιερωμένους εις τZν ριζικZν θεραπείαν των προσωπικών τους καq των κοινωνικών νοσημάτων. Η σχέσις που ανεπτύχθη μεταξύ Εκκλησίας καq Πολιτείας, ήτο ακριβώς αντίστοιχος προς τZν σχέσιν μεταξύ Κράτους καq συγχρόνου Ιατρικής». «Εάν είχε μείνη ο ησυχασμός εις την καρδίαν της εθνικής ζωής, θα συγκατελέγετο μεταξύ των θετικών επιστημών. Τούτο, διότι η νοερά ενέργεια της ψυχής, που προσεύχεται νοερώς και αδιαλείπτως εις την καρδίαν, είναι ένα φυσιολογικόν όργανον, που όλοι έχουν και το οποίον χρειάζεται θεραπεία»

Σέ μιά τέτοια θεολογική θεώρηση της Ρωμηοσύνης πώς μπορεί να περάση οποιαδήποτε ιδεολογοποίηση της θεολογίας, ή ο οποιοσδήποτε φυλετισμός; Όταν το ζητούμενο των «εφαρμογών της θεολογίας» είναι η ανακάλυψη και ενεργοποίηση της νοεράς ενέργειας του ανθρώπου και η μετάβασή του από την ιδιοτελή στην ανιδιοτελή αγάπη, πώς μπορεί να χαρακτηρισθή η ιστορική ανίχνευση αυτών των εφαρμογών «ιδεολόγημα της Ρωμηοσύνης» που «παραπέμπει στον φανατισμό διαμέσου του αντιδυτικισμού»(Μάριος Μπέγζος);

Ο π. Ιωάννης δέχθηκε από ορισμένους κύκλους σκληρή –έως υβριστική– κριτική. Αυτός, όμως, ήταν ελεύθερος από τα ιδεολογικά δεσμά που προσπάθησαν να προσαρμόσουν στο έργο του. Γι' αυτό, με την συνέπεια του αδέσμευτου ερευνητή, μπορούσε στα μαθήματά του να επισημαίνη: «Ο πατριωτισμός ο νεοελληνικός μάς έχει γεμίσει συνθήματα». Καί έφερνε σάν παράδειγμα τις συνέπειες που είχε η κριτική που έκανε στον Αριστοτέλη. «Όταν λέμε ότι ο Αριστοτέλης ήταν μεγάλος άνθρωπος και είχε μεγάλη αξία..., για τον νεοέλληνα αυτό σημαίνει ότι ό,τι διδάσκει ο Αριστοτέλης είναι αλήθεια... Γιατί αν έκανε λάθος ο Αριστοτέλης, τότε δεν μπορεί να είναι καλός. Διότι στην Ελλάδα μονο εκείνοι που δεν κάνουν λάθη είναι καλοί. Όποιος κάνει λάθος είναι κακός, ... Δηλαδή, έχουν ταυτίσει την ηθική με την επιστήμη οι Έλληνες οι σημερινοί και έχω μεγάλο πρόβλημα στο Πανεπιστήμιο».

Ο θεολογικός του λόγος απαιτεί ελευθερία από τις προκαταλήψεις που έχουν εισβάλει στην ελλαδική θεολογία και την απομάκρυναν από την αυθεντικότητα του αποστολικού και πατερικού κηρύγματος. Ο λόγος του βγαίνει μέσα από την αυστηρή επιστημονική έρευνα και από την πνευματική παράδοση της Καππαδοκίας. Μαθήτευσε κοντά σε μεγάλους δασκάλους, αλλά πήρε την πληρότητα της ζωής από τούς ευσεβείς γονείς του, που ζούσαν όπως και οι άλλοι πρόσφυγες από την Αραβησσό της Καππαδοκίας μέσα στην ατμόσφαιρα της θεολογίας των Καππαδοκών Πατέρων, χωρίς πιθανώς να το γνωρίζουν. Η ζωή των συμπατριωτών του αραβησσιωτών προσφύγων και στην νέα τους ελλαδική πατρίδα συνέχισε να είναι αυστηρά συντονισμένη με το τυπικό της Εκκλησίας. Ενδεικτικό της οικογενειακής του παραδόσεως είναι το ότι η μητέρα του εκοιμήθη ντυμένη το σχήμα της μοναχής στο μοναστήρι του αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, που βρίσκεται στή Σουρωτή της Χαλκιδικής. Συχνά την μνημόνευε στις παραδόσεις του. Είχε θεμελιώσει την σκέψη του με την «πρακτική» της θεολογία. Γνώριζε, για παράδειγμα, εμπειρικά το απαραβίαστο και από τον Θεό της ανθρώπινης ελευθερίας, γι' αυτό έλεγε: «Άγιος με το ζόρι δεν γίνεται».

Ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης ήταν ένα ελεύθερο πνεύμα. Είχε την ελευθερία του ώριμου ερευνητή επιστήμονα και του διακριτικού πνευματικού πατέρα. Δέν απέρριπτε και δεν δεχόταν τίποτε πρίν το ερευνήση με δοκιμασμένα επιστημονικά και πνευματικά κριτήρια. Η ύπαρξη τέτοιων μεγάλων ανθρώπων μοιάζει με τα πολύ ισχυρά φάρμακα, τα οποία μαζί με τα θεραπευτικά αποτελέσματα παρουσιάζουν σε ορισμένους ασθενείς οργανισμούς κάποιες παρενέργειες. Η σωματική απουσία του π. Ιωάννου πιστεύω ότι εξάλειψε οποιαδήποτε «τοξικότητα» της κριτικής παρουσίας του στα θεολογικά πράγματα και μάς άφησε μόνο τούς θεραπευτικούς χυμούς του έργου του. Μακάρι να μή περάση πολύς καιρός μέχρι να καταλάβουμε την πραγματική τους δύναμη.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Λόγος Χρωματικός εις το εξόδιον του Πρεσβυτέρου Ιωάννου Ρωμανίδη

Εκφωνηθείς υπό Λάμπρου Σιάσου, Καθηγητού Πανεπιστημίου

(Ο κ. Σιάσος μίλησε εκ μέρους του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής Θεσσαλονίκης)

Σεβασμιώτατε Πάτερ και Δέσποτα,

Εξ αμετρήτων των μαθητών / προσερχόμεθα και ημείς / εις το εξόδιον τούτο, / δεδοικότες και ταπεινοί συνοδοί.

Αναλαβόντες εκ προσώπου / της Θεολογικής Σχολής Θεσσαλονίκης / το διακόνημα τούτο.

Συνεισάγοντες εις την εκκλησιαστικήν / και Ιεραρχικήν ταύτην ιεροπραξίαν / την βαθυτάτη θλίψιν των Καθηγητών / και των Φοιτητών της Σχολής μας.

Εισκομίζοντες τις δεήσεις μας / διά των Αγίων και της Υπεραγίας Θεοτόκου / προς τον Τρισάγιον, τον Παλαιόν των Ημερών:

να δεχθή την ψυχήν / του κεκοιμημένου συναδέλφου, / του πεφιλημένου διδασκάλου, / και να την τάξη στην χώρα των ζώντων

Καί τούτο τελούμεν / χρεωστικώς / και δικαίως, / και εκκλησιαστικώς.

Εξ αμετρήτων της υπό τον ήλιον Σχολών / ο καθηγητής ιερεύς Ιωάννης Ρωμανίδης / ετίμησε επί τώ τέλει / την Θεολογικήν Σχολήν του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Αυτήν επέλεξεν αμεταθέτως / ως εδραίαν βάση του / για να μεταλαμπαδεύσει στούς εκείσε σπουδάζοντες / όσα ο ιδρώς του προσώπου του, / –νοτίδος πρ¥ην άμοιρα– / εκείνος ιεροπρεπώς ενότισεν.

Εις το τρίτον αυτής Αμφιθέατρον / απηχεί εισέτι η πραεία / έστιν ότε και οξεία / μολπή του.

Εκείσε εδιδάχθημεν περί του αυτού / Ασάρκου και Σεσαρκωμένου Λόγου του Θεού.

Καππαδόκης αυτός υπερόριος / και υπερήφανος, / εκείσε ανεγίνωσκε τα της Δογματικής / των καππαδοκών Πατέρων υπερυψηλά σπου..

:«Περί της Θεολογικής Μεθόδου γενικώς». / Διά τούς αδαείς. / (και τότε ευρισκόμεθα - μασταν πολλοί.)

:«Περί της Θεολογικής Μεθόδου ειδικότερον». / Διά τούς προχωρημένους. / (και τότε ανευρίσκοντο ολίγοι.)

Εκεί προσήρχοντο και εγέμιζον τον χώρον ασφυκτικώς / φοιτητές και άλλων του Πανεπιστημίου Σχολών. / Καί ο πατήρ Ιωάννης επλήρου τον χώρον / ού ήμεν καθήμενοι.

Γ ε ρ α ρ ό ς αυτός / κάτισχνοι ημείς. / Ανεγίνωσκε από στήθους, δηλαδή εκ της καρδίας του / φθέγματα ανδρών Εκκλησιαστικών.

Αρχόμενος από του Μεγαλοφωνοτάτου Ησα|ου / - ώ! πόσον καινόν άμα και παλαιόν! - / Διερχόμενος διά των θεοπνεύστων / της Καινής Γραφέων.

Διά του Μάρτυρος - αγαπητού εις αυτόν - / Αγίου Ιουστίνου, / Αθανασίου του Μεγάλου, / και πάλιν των Καππαδοκών.

Ποιών στάσιμον μέγα / εις τον Ιερόν Φώτιον. / Τόν οποίον υπεραγαπούσε / και υπερτιμούσε / και υπέρ ανεγίνωσκε.

Περαίνων πάντοτε τον λόγον του και / αναπαυόμενος εις τον οικείον μας της Θεσσαλονίκης / Άγιον Αρχιεπίσκοπον / Γρηγόριον τον Παλαμάν.

Εγκεντρίζων την διδασκαλίαν του εις την εκκλη-σιαστικήν, / την ιεροπρεπή συνάμα και αυστηρή διακόσμηση.

Επιστημονικός μαζί και ιερατικός, / Ιωάννης ο καθηγητής και πρεσβύτερος / άπλωνε τις παλάμες του και ηγκαλίζετο / –ως γενναίος αυτός άμα και στοργικός– / όλην την ιστορίαν, την ιερά και την θύραθεν.

Καί αγωνίζετο απαύστως να διακρίνη / της δυσδιακρίτου μεθορίου τα συμπεφυρμένα.

Δι' αυτών και εξ αυτών / ο πατήρ Ιωάννης έχει αναρριπίσει / τολμηρώς και ζωηρώς τις θεολογικές σπουδές / στην Ελλάδα και εις την ξένην.

Επαρρησιάσθη αφόβως / ενώπιον ακροατηρίων ειδικών της αλλοδαπής.

Καί ομολόγησεν καυχώμενος όσα / οι προ αυτού ιερατικές διακοσμήσεις / εδογμάτισαν και ομολόγησαν.

Σεβασμιώτατε,

Ισχνόφωνος εγώ και μόλις λαλών, / αδυνατώ να περάνω εξ ιδίων τον λόγον μου.

Επιτρέψατέ μου να αρυσθώ δύναμη και λόγον / αλλαχόθεν, / εξ ανδρός τα μάλα Εκκλησιαστικού.

Ιωάννης ο Πρεσβύτερος, / ανήρ αγχίνους και διδασκαλικός, / «απήλθε / ζηλωτής και πυρίπνους, / τραχύς την ειλικρίνειαν / και τομός την γλώσσαν, / πλήττων αθώω τή γλώσση / ως ο Ηλίας έπληξεν / «αθώοις ταίς χερσίν» / τούς ιερείς των προσοχθισμάτων».

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Επικήδειος στον π. Ιωάννη Ρωμανίδη

από τον Καθηγητή π. Παναγιώτη Χριστινάκη

Τό Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής Αθηνών εκπροσώπησε ο Καθηγητής κ. Παναγιώτης Χριστινάκης.

Ο κ. Χριστινάκης, εκφράζοντας τα συναισθήματα και των συναδέλφων του, υπεγράμμισε την μεγάλη προσωπικότητα του εκλιπόντος, καθόσον «δεν φθάνουν τα λόγια για να περιγράψη κανείς μιά προσωπικότητα σάν τον π. Ιωάννη».

Εν συνεχεία στάθηκε σε δύο σημεία-περιστατικά της ζωής του π. Ιωάννη, σε δύο μαρτυρίες, τις οποίες θεώρησε εκφραστικές της προσωπικότητάς του.

Τό πρώτο σημείο αφορούσε ένα περιστατικό, στο οποίο ήταν μάρτυρας ο ίδιος, κατά το οποίο ο π. Ιωάννης, απορροφημένος από την προσευχή που συνήθιζε να κάνη βηματίζοντας, δεν ανταπέδωσε τον χαιρετισμό σε έναν φοιτητή του, και αυτό έγινε αιτία να αποκαλυφθή, τελικά, η κρυφή αρετή του: «Δείγμα ότι πρώτα ήταν άνθρωπος του Θεού», όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο κ. Χριστινάκης.

Τό δεύτερο σημείο αφορούσε το επιστημονικό του έργο και συγκεκριμένα την διδακτορική του διατριβή, «το προπατορικό αμάρτημα». Από τούς πολλούς διδάκτορες που έχει βγάλει η «επιστημονική φωλιά», η Θεολογική Σχολή Αθηνών, ο π. Ιωάννης ξεχώριζε: «Στήν περίπτωση του π. Ιωάννη, με την διδακτορική του διατριβή επιτρέψατέ μου να πώ ότι, για μένα, φάνηκε αμέσως ότι αυτό που βγήκε είναι αετόπουλο, ότι επρόκειτο να γίνη, όπως και έγινε, αετός, πέταξε πέρα, μακριά απ' εδώ, πήγε στην Θεσσαλονίκη». Τήν μετέπειτα πορεία του παρακολουθούσαν οι συνάδελφοί του των Αθηνών με «καμάρι», διότι τον θεωρούσαν και δικό τους Καθηγητή, μέχρι και τα τελευταία χρόνια της ζωής του, την οποία χαρακτήριζε «ο σταυρός και η λαμπάδα του Χριστού».

Καί ο κ. Χριστινάκης προέπεμψε τον π. Ιωάννη με την ευχή:

«Άς είναι αιωνία η μνήμη του, διότι μάς φώτισε και μάς φωτίζει πολύ».

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Επικήδειος στον π. Ιωάννη Σ. Ρωμανίδη

της Δ. Αθ. Λιάλιου

Συναχθήκαμε σήμερα εκ περάτων για να τελέσουμε το μυστήριο επί του ιερώς κεκοιμημένου, ηγαπημένου μας διδασκάλου, πατρός Ιωάννη Ρωμανίδη, ο οποίος πορεύεται εν φωτί στην χώρα των ζώντων αγίων προφητών, Αποστόλων και Πατέρων της Εκκλησίας μας, την θεωτική εμπειρία των οποίων ερμήνευσε λόγω και έργω.

Ερχόμενος στην Θεσσαλονίκη στις αρχές της δεκαετίας του '70 και προερχόμενος από τις νέες εκτεταμένες επικράτειες του αποδήμου Οικουμενικού Ελληνισμού, ο Ρωμηός π. Ιωάννης, άρχοντας και κοσμοπολίτης, πλημμύρισε τις αίθουσες της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. με τον γλυκασμό της νηπτικής μας παραδόσεως και την φωτοφάνεια των λόγων των Πατέρων της Εκκλησίας μας, χαράσσοντας ο ίδιος, χωρίς προσωποληψία και φατριασμό, την κοίτη των θεολογικών μας σπουδών στην Συμβασιλεύουσα. Ο π. Ιωάννης σφράγισε την σκέψη και τον τρόπο μας αλλά και την αγάπη μας για την Εκκλησία, ως του Σώματος του Χριστού, όπου τα μέλη της, ζώντες και τεθνεώτες, κατά το μέτρο της δεκτικότητός μας, μετέχουμε των δωρημάτων της φωτοδοσίας του Τριαδικού Θεού. Γι' αυτό ο π. Ιωάννης μάς χάρισε το όραμα της Ζωής και της Αναστάσεως.

Στήν αρετολογία της επικρατούσας θεολογίας και στον πολύμορφο κοινωνικό προφητισμό ο π. Ιωάννης αντέταξε τον λόγο για την γνώση των ιστορικών ριζωμάτων της εκκλησιαστικής κοινότητας, όπου η σωτηρία είναι δωρεά της Χάρης του Τριαδικού Θεού και όχι καταξίωση της ανύπαρκτης αρετής μας, όπου η σωτηρία μας είναι κατά χάρη άκτιστη ως δωρεάν από τον Θεό θεραπεία στον άνθρωπο-εικόνα της αρρήτου δόξης του μόνου αθανάτου υπάρχοντος Θεού. Γι' αυτό έχουμε βεβαία την ελπίδα ότι "αναστήσονται γάρ οι νεκροί και εγερθήσονται οι εν τοίς μνημείοις". Χριστός ανέστη, αγαπημένε μας Δάσκαλε.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ευχαριστούμε» και «καλή αντάμωση», π. Ιωάννη από Καλιφόρνια

Δοξασμένος ο Θεός εν τοίς αγίοις Αυτού. Δέν μπορούμε να κάνουμε τίποτε άλλο, από το να θρηνήσουμε για το γεγονός ότι δεν πρόκειται να συναντήσουμε πλέον τον Δρ. Ρωμανίδη εδώ στην γή, αλλά θα αναμένουμε την μελλοντική μας συνάντηση στην Δευτέρα Παρουσία του Χριστού.

Ο Δρ. Ρωμανίδης έφερε επανάσταση στην κατανόηση της ιστορίας: ως πρώην ρωμαιοκαθολική μοναχή δεν γνώριζα τίποτε-τίποτε σχετικά με την Ορθόδοξη Εκκλησία στην Ανατολική Ευρώπη. Αυτός μάς προσέφερε τον χαμένο κρίκο (missing link) της εξαφάνισης της Ορθόδοξης Ρωμανίας κάτω από την επαναγραφή της ιστορίας από τον Καρλομάγνο. Μεταδώσαμε στο εξωτερικό την τεκμηριωμένη παρουσίαση της ιστορίας της «Φράγκικης Εκκλησίας» και του Αυγουστίνου σε όσους έρχονταν και επιθυμούσαν να γνωρίσουν την αλήθεια για την Εκκλησία του Χριστού.

Οι προσευχές μας θα ενωθούν με τις δικές σας για την ανάπαυση της ευλογημένης του ψυχής κατά την κηδεία του την 6η Νοεμβρίου. Θά τον μνημονεύουμε σε κάθε θεία Λειτουργία στην μικρή μας Ενορία, εδώ στην κεντρική ακτή της Καλιφόρνιας.

Εν Χριστώ Ιησού, του μόνου Θεού και Σωτήρος.

Πρεσβυτέρα α. και Πρεσβύτερος α., Ορθόδοξη Ενορία του Αγίου Πνεύματος, L.O.CA.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

π. ΙΩΑΝΝΗΣ ΡΩΜΑΝΙΔΗΣ

Τό παρακάτω κείμενο δημοσιεύθηκε στην σελίδα της Εκκλησίας της Ελλάδος www.ecclesia.gr.

Απεβίωσε στην Αθήνα την 1η Νοεμβρίου του 2001 ο Πρωτοπρεσβύτερος και Καθηγητής Ιωάννης Ρωμανίδης.

Ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης, ένας από τούς μεγαλυτέρους ορθοδόξους θεολόγους του 20ου αιώνα, κατήγετο από την Αραβησσό της Καππαδοκίας, από το χωριό του Αγίου Ιωάννου του Ρώσσου, στην μνήμη του οποίου εόρταζε. Γεννήθηκε στις 2 Μαρτίου 1927 στον Πειραιά από τον Σάββα και την Ευλαμπία Ρωμανίδη. Μεγάλωσε στην Νεά Υόρκη... Τελείωσε το Δημοτικό και το Γυμνάσιο στην Νέα Υόρκη. Στό Γυμνάσιο μυήθηκε στον Θωμά τον Ακινάτη από έναν Καθηγητή του Καθολικό που στην συνέχεια έγινε Ορθόδοξος. Έτσι γνώριζε από νωρίς την σχολαστική θεολογία. Εν συνεχεία είχε λαμπρές σπουδές: σπούδασε στο αίήήklin της Μασαχουσέτης, στην Ορθόδοξη Σχολή του Τιμίου Σταυρού στην Βοστόνη, προτεσταντική θεολογία στο Πανεπιστημίο του Yale, στην ρωσική Θεολογική Σχολή της Νέας Υόρκης και εν συνεχεία στον άγιο Σέργιο, την επίσης ρωσική Θεολογική Σχολή της διασποράς στο Παρίσι. Ήξερε πολλές γλώσσες, ανάμεσα στις άλλες: αγγλικά, ελληνικά, ρωσσικά. Τό 1957 ανεκηρύχθη διδάκτωρ στην Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, κοντά στον Καθηγητή Ιωάννη Καρμίρη. Τό 1968 εξελέγη και το 1970 διορίσθηκε τακτικός Καθηγητής της Δογματικής στην Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ήταν διδάκτωρ και του Πανεπιστημίου του άήίvήίd, όπου είχε Καθηγητή του τον π. Ιωάννη Φλωρόφσκι (τή γέφυρα που άνοιξε ο π. Ιωάννης Φλωρόφσκι με την πατερική μας παράδοση την ολοκλήρωσε ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης) και προετοιμαζόταν να γίνη Καθηγητής της Ιστορίας ή στο Harvard ή στο Yale. Από το 1970 ήταν επισκέπτης Καθηγητής στην Θεολογική Σχολή του Μπαλαμάντ στον Λίβανο. Τό 1984 παραιτήθηκε από την θέση του Καθηγητού από το Πανεπιστήμιο Θεσαλονίκης.

Έργα του, εκτός από την πληθώρα των άρθρων και εισηγήσεών του, ήταν: Τό Προπατορικόν Αμάρτημα (1957), Δογματική, Ρωμηοσύνη-Ρωμανία-Ρούμελη, Ρωμαίοι ή Ρωμηοί Πατέρες της Εκκλησίας,... Εθεωρείτο ο μεγαλύτερος ορθόδοξος μελετητής του Αυγουστίνου. Ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης κατόρθωσε να δή το δόγμα, την πίστη μέσα στο ιστορικό και λειτουργικό της πλαίσιο, δηλαδή συνένωσε κάτι το πρωτόγνωρο: ιστορία, δογματική και λατρεία. Επανασυνένωσε την θεολογία μας με την πατερική παράδοση. Ανανέωσε κυριολεκτικά την ορθόδοξη θεολογία. Η θεολογία του π. Ιωάννου Ρωμανίδου είναι το θεμέλιο της θεολογίας μας στην συνέχειά μας, κατά τον π. Γεώργιο Μεταλληνό. Ζούσε έναν βίο διά Χριστόν σαλού.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

«Έναν πουλίν, καλόν πουλίν...»

του Αρχιμ. Καλλινίκου Ευ. Γεωργάτου

Στήν πλάτη των χορευτών του συλλόγου της ακριτικής Γουμένισσας, που παρουσίαζαν στην πλατεία της πόλης μας χορούς της Ανατολικής Ρωμυλίας, υπήρχε κεντημένος ένας δικέφαλος αετός.

Ένας δικέφαλος αετός, σύμβολο της Ρωμανίας, της ιστορικής αυτής αγιοτόκου κοινωνίας που την ζωογονούσε το πνεύμα της Εκκλησίας. Ο αγιασμός των μελών της περιγράφεται στούς λόγους των Πατέρων, στην σοφιολογία των ασκητών, στούς ύμνους της Εκκλησίας· μετά δέ την Άλωση στο Νέο Μαρτυρολόγιο.

Τόν συμβολισμό του Δικεφάλου –πέρα από το οικουμενικό βλέμμα σε Ανατολή και Δύση και την συνύπαρξη των δύο ηγετών– μπορούμε να τον διακρίνουμε στην εισαγωγή του σημαντικοτάτου για την ιστορία και την αυτογνωσία μας βιβλίου: «Ρωμηοσύνη, Ρωμανία, Ρούμελη», το οποίο συνέγραψε ο αείμνηστος π. Ιωάννης Ρωμανίδης:

«Ο Ρωμηός είναι από την Ρωμηοσύνην του αετός. Οι Ρωμηοί είναι προς αλλήλους αετοί και προς τούς ξένους αετοί...

Ο Ρωμηός είναι σκληρός και ελεύθερος και ουδέποτε αφελής. Καί όταν το σώμα του ή τα συμφέροντά του σκλαβωθούν, κάμνει ελιγμούς και υποκρίνεται αναλόγως των περιστάσεων, διά να παραμείνη με την ευφυΐαν του όσον το δυνατόν πλέον ελευθέρα η Ρωμηοσύνη του. Μέ υπερηφάνειαν τον Καραγκιόζη κάμνει και πάντοτε αδούλωτος αετός της Ρωμηοσύνης παραμένει...

Ναί μέν ο Ρωμηός έχει απόλυτον πεποίθησιν εις την Ρωμηοσύνην του, αλλά ούτε φανατικός ούτε μισαλλόδοξος είναι και ούτε έχει καμμίαν ξενοφοβίαν. Αντιθέτως αγαπά τούς ξένους, ουχί όμως αφελώς.

Τούτο διότι γνωρίζει ότι ο Θεός αγαπά όλους τούς ανθρώπους και όλας τάς φυλάς και όλα τα έθνη χωρίς διάκρισιν και χωρίς προτίμησιν. Ο Ρωμηός γνωρίζει ότι η Ρωμηοσύνη του κατέχει την αλήθειαν και είναι η υψίστη μορφή των πολιτισμών. Αλλά κατανοεί άριστα το γεγονός ότι ο Θεός αγαπά τον Ρωμηόν, όχι όμως περισσότερον από τούς άλλους. Ο Θεός αγαπά τον κάτοχον της αληθείας, αλλ' εξ ίσου αγαπά τον κήρυκα του ψεύδους. Αγαπά τον άγιον, αλλ' αγαπά εξ ίσου ακόμη και τον διάβολον.

Διά τούτο η Ρωμηοσύνη είναι αυτοπεποίθησις, ταπεινοφροσύνη, και φιλότιμον και όχι κίβδηλος αυτοπεποίθησις, ιταμότης και εγωϊσμός. Ο ηρωϊσμός της Ρωμηοσύνης είναι αληθής και διαρκής κατάστασις του πνεύματος και όχι αγριότης, βαρβαρότης και αρπακτικότης.

Οι μεγαλύτεροι ήρωες της Ρωμηοσύνης συγκαταλέγονται μεταξύ των αγίων...

Ο χρυσούς αετός είναι η Ρωμηοσύνη των ρωμαίϊκων τραγουδιών και η καρδιά του αετού είναι ο χρυσούς σταυρός».

Ο Δικέφαλος αετός που έβλεπα στα γιλέκα των χορευτών, φαινόταν σάν να είχε πλασθή από τούς παραπάνω λόγους του π. Ιωάννη:

Πτερά μικρά· ικανά για ελεύθερο πέταγμα, ισχνά για να κυνηγούν.

Τό κορμί του, κορμί περιστεριού, φουσκωμένο, όχι από έπαρση, αλλά από αγνή συνείδηση.

Μέσα σχηματισμένη, κεντημένη η καρδιά του δικεφάλου· κεντημένη μεγάλη, να καλύπτη όλο σχεδόν το σώμα του, ως να μήν ήταν σώμα, αλλά δοχείο της καρδιάς. Μιά καρδιά ανοικτή, ευρύχωρη, γενναία· και στην μέση της καρδιάς ένας σταυρός, για να μήν ξεφτίζη η γενναιότητα σε θράσος.

Μάτια μεγάλα, γλυκά, εκφραστικά, μάτια πελαργού. Δέν διαπερνούν με ψυχρό βλέμμα, δεν προκαλούν ταραχή· μάτια μικρασιάτικα.

Κεφαλές περήφανες, όχι αλαζονικές· δεν παρατηρούν αρπαχτικά, δεν «καρφώνουν» βλοσυρά, αλλά μάλλον προς το στήθος ακουμπισμένες, σάν κεφαλή ησυχαστού, σάν κεφαλή πελεκάνου που είναι έτοιμος να σπαράξη, όχι άλλο θήραμα, αλλά τα πλευρά του για να ζωογονήση τούς νεοσσούς του· κοσμημένες, στεφανωμένες, σφραγισμένες με τον σταυρό.

Ένα πουλί, ένα σύμβολο. Γνωρίζουμε βέβαια ότι υπάρχει «αγκυλωτός» δικέφαλος, όπως υπάρχει αγκυλωτός σταυρός· δεν κάνουμε λόγο γι' αυτόν.

Ο δικέφαλός μας αετός, μοιάζει με τον αετό που προσπαθεί να μιλήση στούς αδιάφορους για τούς αιθέρες πετεινούς –αρχηγούς κατά τα άλλα στούς ορνιθώνες τους– πόσο θαυμάσια εμπειρία είναι να πετάς στούς αιθέρες και να βλέπης άλλες χώρες (Όσιος Σιλουανός).

Είναι το στερνό «καλό πουλί» των τραγουδιών μας:

«Έναν πουλίν, καλόν πουλίν, εβγαίν' από την Πόλιν,...

εσείξεν τ' έναν φτερό, σ' σο αίμαν βουτεμένον,

εσείξεν τ' άλλον το φτερόν, χαρτίν έχει γραμμένον.

"Αϊλί εμάς, και βάι εμάς, πάρθεν' η Ρωμανία!"».

Αυτός είναι ο δικέφαλος αετός μας, που «από τα σανδάλια των Παλαιολόγων» –έστω–, εμβήκε στις καρδιές μας, διότι είναι το στερνοπούλι της Ρωμανίας, και εμβήκε στις εκκλησιές μας κάτω από τον Σταυρό, διότι είναι το σύμβολο μιάς επίγειας πολιτείας που βίωσε, κατά το δυνατόν, το σταυρικό πολίτευμα.

Αυτός ήταν και ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης!

---------------------------------------------------------------

Αφιέρωμα στον π. Ιωάννη Ρωμανίδη, τον Θεολόγο και Ρωμηό.

Όμιλος Ελληνικού Πολιτισμού

Δρ. Δημήτριος Κ. Γερούκαλης

Οκτώβριος 2003, ΚΩΣ

Την πρώτη Νοεμβρίου 2001 εκοιμήθη ο Πρωτοπρεσβύτερος π. Ιωάννης Ρωμανίδης, καθηγητής της Θεολογίας, ο «διδάσκαλος της Ρωμαϊκής υποστάσεως του Γένους, «ένας από τους μεγαλύτερους ορθόδοξους θεολόγους του 20^{ου αιώνα».}

Με τη συμπλήρωση δυο χρόνων από την εκδημία του το παρόν κείμενο αφιερώνεται στη μνήμη του.

Ο Σεβ. Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ .Ιερόθεος είπε στον επικήδειο λόγο του: «Σεβαστέ π. Ιωάννη, τον τελαυταίο καιρό εξέφραζες το παράπονο ότι ο κόπος σου πήγε χαμένος, επειδή έβλεπες τα πράγματα να εξελίσσονται έξω από τα κριτήρια της Ορθοδόξου Πατερικής Παραδόσεως. Όμως τώρα θα γνωρίζεις πολύ καλύτερα ότι η δύναμη της πίστεως και ο αυθεντικός θεολογικός λόγος είναι ισχυρότερος από τα πυρηνικά και χημικά όπλα και ότι ο σπόρος της αυθεντικής διδασκαλίας σου θα καρπίσει.

Το υποσχόμαστε και εμείς οι μαθητές σου, Επίσκοποι και Κληρικού, λαϊκοί και μοναχοί, όλος ο λαός του Θεού».

Ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης είχε αφιερωθεί «ψυχή τε και σώματι» στο βάθος της Ρωμηοσύνης, που γι αυτόν ήταν η ουσία της γνήσιας πνευματικότητας που απαλλάσσει τον άνθρωπο από τη φιλαυτία, την ευδαιμονία και τις εκδηλώσεις του πεπτωκότος ανθρώπου. Είναι ένας από τους μεγαλύτερους ορθοδόξους θεολόγους του 20ου αιώνα και ανακαινιστής της θεολογίας μας με την επιστροφή της στην γνησιότητα της αγιοπατορικής παραδόσεως. Υποστήριζε τη σχέση Θεολογίας και ΆγιοΠνευματικής εμπειρίας και τους σταθμούς της πνευματικής πορείας των Αγίων: κάθαρση, φωτισμός, θέωση ως προϋπόθεση των Οικουμενικών Συνόδων και της αυθεντικής αποδοχής των, κάτι που έχει χαθεί στη Δύση, αλλά και στη Δυτικίζουσα δική μας θεολογική σκέψη

Ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης είχε μια θέση που επιστέφει την όλη θεολογία του: ο σκοπός της Εκκλησίας είναι να θεραπεύσει τον άνθρωπο από την πνευματική ασθένεια που προέκυψε από την πτώση (αυτή η πνευματική αρρώστια χαρακτηρίζεται από την αναζήτηση της ευδαιμονίας) και να του δώσει τη δυνατότητα να γνωρίσει τον Θεό (η θρησκεία είναι αρρώστια και η Εκκλησία η θεραπεία της).

Μια δευτερεύουσα θέση του, η οποία απορρέει από την πρώτη, είναι πως οι δογματικές διαμάχες στην ιστορία της Εκκλησίας προκαλούνται από αυτούς που δεν κατανοούν τη λειτουργία της ως πνευματικού νοσοκομείου.

Έτσι, η πραγματική διαφορά με τη Δύση είναι η απώλεια αυτής της κατανοήσεως, η οποία συνέβη γιατί στη Δύση κάποιες πολιτικές μετέτρεψαν τους εκκλησιαστικούς θεσμούς σε απλούς πολιτικούς θεσμούς. Ως διαχειριστές πολιτικών θεσμών, οι ιθύνοντες της Εκκλησίας ενδιαφέρθηκαν για την ευδαιμονία του ανθρώπου αντί για τον δοξασμό του, για την απλή συγχώρεση των αμαρτιών του, αντί για την κάθαρση.

Η Εκκλησία δεν είδε την αποστολή της ως μια απλή συγχώρεση των αμαρτιών των πιστών για την είσοδο τους στον Παράδεισο στην άλλη ζωή.

Η Εκκλησία ξέρει καλά ότι η συγχώρεση των αμαρτιών είναι μόνον η αρχή της θεραπείας της αρρώστιας της ανθρωπότητας που συνίσταται στην αναζήτηση της ευδαιμονίας.

Θεωρώντας το θεολογικό του έργο, διδακτικό συγγραφικό και αγωνιστικό αναγκαζόμαστε να κάνουμε λόγο για εποχή προ και μετά του Ρωμανίδη.

Διότι έφερε αληθινή τομή και ρήξη με το σχολαστικό παρελθόν μας, που λειτουργούσε ως «βαβυλώνιος αιχμαλωσία» της θεολογίας μας.

Ο π. Ι. Ρωμανίδης α) επανέφερε την προτεραιότητα της πατερικής εμπειρικής θεολογήσεως, παραμερίζοντας το διανοητικό, στοχαστικό, μεταφυσικό τρόπο διανοήσεως, β) συνέδεσε την ακαδημαϊκή θεολογία με τη λατρεία και τη φιλοκαλτική παράδοση, καταδεικνύοντας την αλληλοπεριχώρηση θεολογίας και πνευματικής ζωής και τον ποιμαντικό θεραπευτικό χαρακτήρα της δογματικής θεολογήσεως, γ) διείδε και υιοθέτησε στη θεολογική μέθοδο το στενό σύνδεσμο δόγματος και ιστορίας και γι' αυτό μπόρεσε να κατανοήσει όσο λίγοι την αλλοτρίωση και πτώση της θεολογίας στη Δυτική Ευρώπη, η οποία επήλθε με τη φραγκική κατάκτηση και επιβολή.

Για το σχίσμα της Δύσεως και την αίρεση του Καθολικισμού και μετέπειτα του Προτεσταντισμού ο π. Ρωμανίδης γράφει: «δεν υπήρξε ποτέ καμμιά Βυζαντική Αυτοκρατορία πουθενά, μέχρι τον 18ο αιώνα. Είναι μια εφεύρεση των δυτικών ιστορικών του 18ου αιώνα. Οι ρωμαϊκοί πολιτικοί θεσμοί παρέμειναν ανέπαφοι από την ίδρυση της Νέας Ρώμης, της Κωνσταντινουπόλεως, τον 4ο αιώνα, μέχρι την πτώση του 15ου αιώνα».

Ο π. Ρωμανίδης διηγείται λοιπόν μια διαφορετική ιστορία. Όχι την ιστορία της Ελληνικής Ανατολής και της Λατινικής Δύσεως, αλλά την ιστορία των Ρωμαίων και των Φράγκων. Η ιστορία του δεν είναι για κάποιους ανθρώπους που χωρίζονται, αλλά για τους Ρωμαίους που αγωνίζονται να διατρανώσουν τις αλήθειες της Ορθοδοξίας, ακόμα και όταν αντιμετωπίζουν ανυπέρβλητη αντίθεση. Η θέση του για τους κρίσιμους αγώνες που οδήγησαν στο σχίσμα και στις σταυροφορίες, αναφέρεται στη συστηματική υποδούλωση του Ρωμαϊκού πληθυσμού της Δύσεως στους Φράγκους φεουδάρχες, οι οποίοι τελικά κατόρθωσαν να υποτάξουν ακόμα και τη Ρωμαϊκή παποσύνη και να την εντάξουν στο φεουδαλιστικό σχήμα τους.

Είναι η ιστορία ενός πολέμου ορατού και αοράτου. Είναι η ιστορία της Βαβυλώνιας αιχμαλωσίας της Εκκλησίας της Δύσεως και η απειλή εναντίον μας, ως Ορθοδόξων, αν δεν καταλαβαίνουμε την ιστορία μας, την κληρονομιά μας και την Ιερά Παράδοση μας σωστά.

Αν επιτρέψουμε η Αγία Ορθόδοξη Εκκλησία να γίνει απλώς ένας ακόμη πολιτιστικός θεσμός με τα ιδιόμορφα λατρευτικά τυπικά και πρακτικές της, αν επιτρέψουμε την Αγία Ορθόδοξη Εκκλησία να γίνει μια Θρησκεία, θα παίζουμε το παιχνίδι του διαβόλου και θα υποταχθούμε στους φεουδάρχες μας.

Δεν ήταν η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία της Ανατολής αυτή που αποξενώθηκε από τις ρίζες της και τις παραδόσεις της αλλά η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία της Δύσεως, που αντικαταστάθηκε από το φεουδαλισμό. Έτσι, ενώ άλλοι θεολόγοι συζητούν για το μεγάλο έργο της ενώσεως των εκκλησιών, ο Ρωμανίδης συνεχίζει να μιλά για τον διάβολο.

Έχει ενδιαφέρον να παραθέσουμε το τελευταίο κείμενο του π. Ιωάννη Ρωμανίδη: «Αυγουστίνος Ιππώνος,

Πηγή των αιρέσεων των παπικών προτεσταντών και του Βαρλαάμ του Καλαβρού.

Παρ' ότι ο Αυγουστίνος συνεδέθη από παπικούς και προτεστάντες και πιθικίζοντες Ορθοδόξους με τους Αγίους Αμβρόσιον και Ιερώνυμον, η θεολογία του ουδεμίαν σχέσιν έχει με την θεολογία των τελευταίων. Οι δύο ακολουθούν την παράδοση των Ορθοδόξων Πατέρων των Οικουμενικών Συνόδων, ενώ ο Αυγουστίνος είναι η μοναδική πηγή της αιρέσεως του Βαρλαάμ του Καλαβρού, ο οποίος επολεμήθη από τον Άγιον Γρηγόριον τον Παλαμά, και κατεδικάσθη από τις Συνόδους της Κωνσταντινουπόλεως 1341, 1347 και 1351 δια την διδασκαλίαν του περί των υπό του Θεού αποκαλύψεων προς τους ανθρώπους μέσω κτιστών γινομένων και απογινομένων. Δηλαδή διδάσκει ότι ο Θεός φέρνει εις την ύπαρξην φαινόμενα ορατά και ακουστά, ίνα οραθούν και ακουστούν και τα οποία επιστρέφει εις το μη ον, άμα το πέρας της συγκεκριμένης αποκαλύψεως. Αυτά μένουν αφού δέκτες τινές τα έχουν καταγράψει.

Η αίρεσις αυτή είναι ο σπόνδυλος της διδασκαλίας του Αυγουστίνου, αλλά και των παπικών και των προτεσταντών μέχρι σήμερον. Την διδασκαλίαν του αυτήν αναπτύσσει ο Αυγουστίνος λεπτομερώς και την επαναλαμβάνει εις κάθε κεφάλαιον εις το ογκώδες βιβλίον του περί Αγίας Τριάδος.»

(Για όσους θέλουν να μάθουν για τον π. Ι. Ρωμανίδη ή και να αποκτήσουν τα έργα του, να επισκεφθούν την ιστοσελίδα www.romanity.org ).

^{Αντίβαρο, Νοέμβριος 2005}