Eins og aðrir krakkar úr vesturbænum átti Hip Hop töluverðan þátt í uppvexti mínum, þó ég hafi tekið seint við mér þar eins og í öðru. Harðneskjuleg en ljóðræn viska á orðfæri götunnar var á hvers drengs vörum fyrir tæpum áratug. Tilvísanirnar voru vissulega misbeittar, en snertu á flestum hugðarefnum og upplifunum ungra sveina á einn eða annan hátt. Með góðu hugmyndaflugi mátti í raun yfirfæra þær á hvað sem er. En það er erfitt þegar stór hluti lífspekinnar sem maður tileinkar sér er settur fram á óviðeigandi, ef ekki fordæmdu, orðfæri úr framandi menningu. Hin síðari ár hefur mér þótt sífellt erfiðara að beita fleygum hip hop gullmolum fyrir mig. Annaðhvort verður hin sérkennilega enska hjákátleg af mínum þunnu vörum, eða sum orðin eru litin hvössu hornauga því þau hafa á sér blæ kynþáttafordóma eða kvennfyrirlitningu í hugum áheyrenda. Þannig kann fyrirsögn pistilsins jafnvel að stuða einhvern í þessari yfirstandandi réttsýnu gúrkutíð andans.
Ekki að "Niggas gotta eat" geti talist til ljóðræns gullmola, enda eigna ég engu ákveðnu skáldi orðin. Þessi setning var í raun einslags brandari milli okkar vinanna. Við sögðum þetta þegar við rukkuðum inn lánaða strætópeninga, stálum kippu af kóki af júróbretti bak við sjoppuna í Lækjargötu eða einfaldlega þegar við fórum heim að borða. Okkur fannst frasinn tryllingslega fyndinn í slíku sambandi, líklegast vegna þess hve fjarlægur hinn harði heimur sem vísað var til var okkar aðstæðum.
En í dag, þar sem ég feta mig varfærnislega að hengifluginu "fullorðinn", starandi óttasleginn niður á eftir vinum sem hafa þegar steypt sér, hefur brandarinn tekið á sig skuggalega skýra ásýnd, sneydda öllu gamni: "Niggas gotta eat" er í raun meitluð en fullbúin samantekt á fullorðinni tilveru. Hinum rauða þræði hennar. Þó brauðstrit nútímans sé lítið púl er þáttakan óumflýjanleg og alger. Sjálfstæði er höfuðdyggð samfélagsins, einstaklingurinn grunneiningin og hamingja er unnið verk. Sem börn setjum við samasemmerki milli hamingju og tilfinninga eins og gleði eða ánægju. En þær eru aukaafurðir, smjör og rjómi. Beljuna þarf að mjólka; hamingja er aðgerð en ekki upplifun.
Undanfarnar kynslóðir hafi gert allt sem í þeirra valdi stóð til að fresta og tefja fyrir þessari hrollvekjandi uppgvötun. Þær framlengdu og trönuðu sér æskuna jafnt og þétt út alla síðustu öld. Samt rennur þetta upp fyrir okkur flestum á endanum. Ekki að það sé fullkomlega gefið. Fólk getur stritað fyrir sínu brauði, núðlum, sófasettum, leigu og bílum fram í rauðan dauðann án þess að greina muninn á hamingju og ánægju, hamingju og fróun. Allavega án þess að horfast í augu við muninn. Undirliggjandi grundvallarmerking "Niggas gotta eat" er nefnilega ekki hugljómun af efnahagslegum meiði heldur tilvistarleg vatnaskil; þegar maður sér að tíminn er ekki grunn og volg laug til að svamla í heldur straumhörð á sem rennur til sjávar. Hin líðandi stund treður ekki marvaða.
En þetta kyrrstöðuhatur er eins og áður segir í hrópandi mótsögn við barnæskuna og uppvöxtinn, þegar bjargföst sannindi, friðþæging og reglubundin hegðun réðu lofum og ríkjum. Börn eru nefnilega flest, á allan eðlilegan mælikvarða, bæði heimsk og íhaldssöm. Stöðugleiki er þeim mikilvægara en flest og eitthvert óáþreifanlegt en óhagganlegt status quo, sama hve rotið og gallað svo lengi sem alltaf megi grípa til þess og faðma það að sér eftir þörfum, er huglæga frummyndin á bak við tuskudýrin sem þau dröslast með sér hvert sem þau álpast. Eitthvað gamalt og gott til að verjast hinu nýja, hatramlega.
Hafandi nelgt niður þessa nothæfu skilgreiningu á hamingju er mér nú bersýnilegt að ég hef umkringt sjálfan mig slíkum tuskudýrum. Stuðpúðum og skorðandi fleygum í ýmsum myndum. Afþreygingin sem ég drekki mér í hefur ný nöfn en sama inntakið og botnlaus letin er þrjóskuleg afneitun. Kannski væri réttara að kalla þrjóskuna ótta. Óttinn við að sleppa, þó það sé til að ná taki á einhverju öðru. Það skelfilegasta er svo auðvitað fólkið sem mun mögulega renna manni úr greipum, tilhugsunin um visnandi vináttubönd; hægt en stjórnlaust ferli ofar skýrum skilningi. Eins og Nas sagði forðum,
A thug changes
And love changes
And best friends become strangers.
Frammi fyrir slíku gnæfir ein hugsun ofar öðrum: Jafnvel þó þeir verði fleiri en trén, kunningjarnir í skóginum, þá er ekkert verðmætara en vinur í hendi, hvað sem fuglum líður.
ES: Vinur í hendi. Hehe.