Það er ein gerð hugsunar sem við (nú áætla ég lesendum reynslu sem samsvarar minni af einskærum hroka) beitum mikið fyrir okkur, bæði í daglegri grámyglunni og eins þegar við setjumst niður með pípu við arininn og snarkið leiðir okkur í trans þungra þanka. Formúlun ferlisins gæti verið eitthvað á þessa vegu:

            X er gott til að Z,

            Y er lélegt til að Z, 

            Þá gildir: Það er aðdáunarverðara þegar Y gerir Z en þegar X gerir Z 

(Einfölduð/þrengri mynd gæti litið svona út: 

            Y er lélegt til að Z, 

            Þá gildir: Það er aðdáunarvert þegar Y gerir Z) 

Augljósustu dæmin úr raunheimum væru til að mynda almennu viðbrögðin við:

            Talandi páfagauki,

            talandi ánamaðki,

            breikdansandi offitusjúklingi,

            nothæfum steðja sem er gasblaðra,

            Barbiedúkku sem myrðir o.s.frv.  

Svona lagað þykir merkilegt og skiptir þar litlu að ungur járnsmiður (starf, ekki padda), tólaður og reiðubúinn til verka, gæti líklega ynnt þetta allt betur af hendi, fyrirhafnarlítið.

Þetta mynstur má líka greina í eilítið vafasamari, en ekki síður algengri aðdáun/athygli á því þegar einhver gerir eitthvað sem gengur í berhögg við væntingar til viðkomandi (þ.e. hann framkvæmir gegn steríótýpu sinni), svo sem:  

            Fyrirsæta sem er með Harvard próf,

            sköllóttur maður sem geislar af sjálfsöryggi,

            sköllóttur maður sem er rokkstjarna,

            sköllóttur maður sem á mök við Heidi Klum,

            leiðindapési sem segir eitthvað sniðugt,

            heittrúaður múslimi sem giftir hommapör,

            prestur sem kung-fu-ar uppvakninga í nafni drottins o.s.frv.

Á svipaðri bylgjulengd spretta líka fram ýmsar rasískar, sexískar og þjóðernislegar hugsanir, oft óvænt og ómeðvitað:

            vá, kona skrifaði stærðfræðibókina,

            gyðingurinn splæsti bara,

            svarta konan náði að verða forstjóri,

            duglegi skilnaðarpabbinn er með krakkana alveg jafn mikið og mamman o.s.frv.
 
En eins vafasöm og sum fyrrnefnd dæmi hafa verið, þá fer maður fyrst almennilega að efast um gildi hugsanaformsins þegar hugleiðingarnar eru af hreinræktuðum siðferðismeiði eða þegar þær taka til mögulega mótanlegra eiginleika: 

            Vondur maður sem vinnur góðverk er aðdáunarverðari en góður maður sem gerir það sama...?

            Fíkillinn hætti að sprauta sig, stórkostlegt...?

            Ríkharður rakaði laufin í garðinum þó hann sé latur, þessi elska...?

            Jónína var kurteis þrátt fyrir mannhatur sitt...?

Hver er svo niðurstaðan, að lokinni þessari löngu, einfeldingslegu upptalningu? Nú sú, að í eðli sínu getum við einungis lýst fortíðinni. Þegar banani er sagður grænn, þá er það einungis staðreynd í fortíðinni, þó ekki muni nema einhverjum sekúndubrotum. Vissulega er líklegt að hann sé það ennþá, en á endanum verður hann gulur og svo hlébarðamynstraður og að lokum brúnn kæri enginn sig um hann til átu í millitíðinni.  

Aðrar lýsingar, umsagnir, eru svo mun hverfulli en litur ávaxta. Sérstaklega þær umsagnir sem við eignum lifandi fólki. Slíkur skilningur á hverfugleika eiginleika hjálpar lítið til í samskiptum við annað fólk, þar sem allt byggist á fyrri reynslu og trausti, framreiknaðri fortíð.

Hinsvegar getur reynst nytsamlegt að líta svona á eigin eiginleika; gangast við því að enginn þeirra góðu eða slæmu kosta (er "slæmur kostur" kannski skrípi?) sem okkur hafa verið eignaðir á lífsleiðinni, af okkur eða öðrum, eru áunnir, komnir í höfn og öruggir í bankanum, jafnvel að safna vöxtum upp á sitt sjálfsdæmi. Þvert á móti eru þeir óáþreifanlegir, beinlínis óraunverulegir og fáránlegt að klæðast þeim og vefja um sig eins og feld af sjaldgæfu heimsskautanagdýri þegar á móti blæs. Nú eða þá upp úr þurru; ég er greindur, ég er latur, ég er hárfagur. Verkin ein tala, og það sem þau predika er alræði líðandi stundar, hið fullkomna frelsi viljans og algert innistæðuleysi fortíðarinnar.